Niet pamperen, maar uitdagen

By on 1 oktober 2012. Posted in .

In opdracht van Gids Signaal – Vakblad voor Personeels Managers

Teambuildingprogramma’s, teamresultaten, teamgeest. Tegenwoordig draait het om ‘de groep’. In het Nederlandse bedrijfsleven staat het team staat centraal. Veilig met z’n allen. We werken gezamenlijk aan ons doel en delen de resultaten. Wel zo veilig bij tegenvallende resultaten. Zolang niemand er maar uitspringt is er niets aan de hand. Individuele acties of prestaties worden nauwelijks geaccepteerd. Er uit springen; het is raar, opschepperig, egocentrisch en soms zelfs egoïstisch. Het zijn maar enkelen die zich zulk gedrag kunnen of mogen veroorloven. Maar het gros kan dit niet en is gedoemd zich te voegen naar de (ongeschreven) wetten van de groep. Wat is er toch verkeerd aan egoïsme? Of aan egocentrisme? Prachtige Latijnse woorden voor ‘ik’ en het centraal stellen van de ‘ik’-figuur. Ooit was er niets mis met deze woorden, maar ze zijn, naar mijn mening, nu al te lang en onterecht ‘besmet’.
Waarom mogen we ons niet onderscheiden, laten zien waar we in uitblinken of ons ontwikkelen om te laten zien wat we in ons hebben?

Al in een vroeg stadium in ons leven wordt ons geleerd om te confirmeren aan de groep. Goed naar elkaar luisteren, doen zoals de groep doet, samen delen, samen leren. Maar als we nou in dat stadium kinderen al uitdagen om te wedijveren, om prestaties te leveren, om te winnen, dan is op den duur egoïsme niet gek meer. Zo werkt het ook in arbeidsorganisaties. Om het beste uit mensen te halen, moeten ze uit die veilige en voorspelbare machinerie gehaald worden. Daag uit in plaats van te pamperen. Trek ze over de grenzen van veilige havens. Voer prestatiegerichte beloningen maar in. Want beloon nou maar eens uitzonderlijke creativiteit en individuele prestaties. En hetzelfde geldt voor ‘competitie’, wat vaak wordt gezien als overdreven en egocentrisch gedrag. Het versterkt echter de spirit om alles eruit te halen en om inderdaad te winnen. Hierdoor komen de besten boven en dat is alleen maar goed. In de sport uit zich dat in overwinning. In ondernemerschap in winst en succes.
Egoïsme en competitie zijn eigenschappen die persoonlijke ontwikkeling van mensen in arbeidsorganisaties ten goede komt. Egoïsme ontwikkelt talent. Om personeel te motiveren en te enthousiasmeren is het belangrijk om ze de mogelijkheid te bieden om talent te ontwikkelen. Maar door groepsstructuren en teambuildingprogramma’s krijgen individuen steeds minder kansen om te excelleren. Misschien op korte termijn goed voor de sfeer en groepsmotivatie. Maar op lange termijn heeft dit zijn weerslag op talentvolle medewerkers die niet, of nauwelijks in de gelegenheid worden gesteld om hu talent te ontwikkelen. En zij zullen hun heil elders zoeken.

Laurens Vehmeijer is auteur van het boek ‘Licht in het water’. Daarnaast is hij directeur van Competence Care. Hij ontwikkelde het individueel competentie onderzoek.